IP Box: kako firma spušta porez na dobit sa 15% na 3%

Firma koja razvije sopstveni softver ili patent i onda ga prodaje ili licencira, po standardnim pravilima plaća 15% poreza na dobit kao i svaka druga firma. IP Box ovu stopu spušta na efektivnih 3%, i to potpuno legalno, uz uslov da dokumentuješ ono što svakako radiš.

Ukratko

• IP Box izuzima 80% kvalifikovanog prihoda od intelektualne svojine iz osnovice poreza na dobit, spuštajući efektivnu stopu sa 15% na 3%.
• Kvalifikovani prihod dolazi od autorskog dela (softver) ili patenta, koji firma sama razvije i poseduje.
• Uslov za korišćenje: deponovanje autorskog dela ili prijava pronalaska Zavodu za intelektualnu svojinu, najkasnije do kraja poreskog perioda u kom se olakšica prvi put koristi.
• Kombinacija sa R&D olakšicom (poreski podsticaj za istraživanje i razvoj) može efektivnu stopu spustiti blizu 0%.

Kako funkcioniše IP Box

Zakon o porezu na dobit pravnih lica omogućava izuzimanje 80% kvalifikovanog prihoda od intelektualne svojine iz poreske osnovice. Kvalifikovani prihod je prihod ostvaren ekonomskim iskorišćavanjem autorskog dela (najčešće softvera) ili pronalaska (patenta) koji je firma sama razvila i čiji je nosilac prava.

Praktičan efekat: umesto da na profit od prodaje ili licenciranja softvera plaćaš standardnih 15% poreza na dobit, plaćaš porez samo na preostalih 20% tog prihoda, što efektivno spušta stopu na 3%. Za firmu čiji je najveći deo profita vezan za sopstveni softver ili patent, ovo je razlika koja se meri u milionima dinara godišnje, ne u sitnicama.

Šta tačno moraš da uradiš

Jedini formalni uslov propisan zakonom je da deponuješ autorsko delo u bazi nadležnog organa (Zavod za intelektualnu svojinu) kao dokaz da si nosilac prava, ili da podneseš prijavu pronalaska ako je u pitanju patent, najkasnije do kraja poreskog perioda u kome prvi put primenjuješ ovu olakšicu.

Van ove formalnosti, potrebno je i da dokumentuješ da je firma zaista razvila taj softver ili pronalazak sopstvenim resursima (ne kupila gotov proizvod od drugog lica), da je nosilac prava, i da se ključni razvoj realno odvijao u Srbiji, ne u nekoj drugoj zemlji dok firma samo formalno drži pravo.

Kombinacija sa R&D olakšicom ide i dalje

IP Box se može kombinovati sa drugim poreskim podsticajima za istraživanje i razvoj, koji ne deluju na isti deo poreske obaveze: postoji dvostruko priznavanje troškova ulaganja u istraživanje i razvoj kao rashoda (umanjuje osnovicu poreza na dobit dodatno, van IP Box mehanizma), kao i poseban podsticaj za novoosnovana privredna društva koja obavljaju inovacionu delatnost, koji oslobađa deo poreza na zarade i doprinosa za PIO osnivača i zaposlenih u početnom periodu. Kombinovana primena više ovih mehanizama, kod firme koja aktivno ulaže u razvoj i istovremeno ostvaruje prihod od već postojeće intelektualne svojine, može efektivnu poresku stopu na dobit svesti blizu nule, u pojedinim slučajevima i na nulu, uz mogućnost prenošenja poreskog gubitka u naredni period. Tačna kombinacija i uslovi zavise od konkretne strukture firme, pa je vredno proveriti sa poreskim savetnikom koje se od ovih podsticaja stvarno primenjuju na tvoj slučaj.

Primena oba mehanizma zahteva jasno razdvajanje troškova i prihoda po projektima intelektualne svojine u knjigovodstvu, ne paušalnu procenu na kraju godine, pa je vredno unapred posavetovati se sa knjigovođom ili poreskim savetnikom o tome kako da se interna evidencija vodi od početka, ne naknadno rekonstruiše.

Za koga ovo ima najviše smisla

IP Box najviše koristi firmama čiji je poslovni model zasnovan na sopstvenom softverskom proizvodu ili patentiranoj tehnologiji koju prodaju ili licenciraju, tipično softverske kuće koje razvijaju sopstveni proizvod (ne rade isključivo autsors razvoj za strane klijente), ili firme sa registrovanim patentima u proizvodnji ili farmaciji. Za firmu koja se prevashodno bavi pružanjem usluga (na primer, čist autsorsing razvoja po satu za strane klijente, bez sopstvenog proizvoda), IP Box ne donosi korist, jer nema sopstvene intelektualne svojine čiji bi prihod kvalifikovao za olakšicu.

Za širi pregled poreskih obaveza i olakšica koje su dostupne poslodavcima u Srbiji, pogledaj i naš tekst o poreskim olakšicama za novozaposlene, koji pokriva drugu vrstu podsticaja, vezanu za zapošljavanje, ne za intelektualnu svojinu.